Kuzey Irak’ın Türk petrol kralları
|
|
- Pet Holding ve Çukurova; 6 milyar $’lık yatırım yaparak, milyarlarca $’lık gelir elde edecek...
|
|
NESRİN ŞİRVAN
|
Tak-Tak Bölgesi Kuzey Irak`ın en verimli petrol bölgelerinden. Süleymaniye ve Erbil`deki bölgeler de öyle. Daha düne kadar in ve cinlerin top attığı bu kıraç topraklar, bugünlerde Türkiye`nin iki dev grubunun petrol sondaj makinelerinin sesleri ile yankılanıyor. Pet Holding ve Çukurova Holding`e ait Genel Enerji 8 milyar dolarlık petrol projesine imza atıyor. Irak halen dünyanın en büyük 3. petrol rezervlerine sahip. Ülkede kısa süre sonra petrol yasası da çıkacak. Fakat; her iki grup da tüm risklere rağmen, birkaç yıldır bölgede ciddi çalışma içerisinde. Her iki şirket, sadece Kuzey Irak`ta değil, Kazakistan ve diğer bazı Ortadoğu ülkelerinde de petrol arıyor. Türkiye`nin yıllık petrol ithalatı 10 milyar doları aşmaya başladı. Her iki şirketin yatırımları ve elde edeceği gelirlerle bu durumun tersine çevrilmesi mümkün. Yani düne kadar ithalatçı olan Türkiye, her şey yolunda giderse, sadece bu 2 şirket ile ihracatçı konuma bile gelebilir.
> GENEL ENERJİ`DEN 4 MİLYAR $`LIK YATIRIM
Genel Enerji Genel Müdürü Orhan Duran, şirketin 5 yılda 50 kuyu açarak, 4 milyar dolarlık yatırım yapmayı hedeflediğini belirterek, “Amacımız günde 300 bin varil petrol çıkarmak. Bu da her şey yolunda giderse, yıllık 6 milyar dolarlık satışa denk geliyor. % 80`inin bölgesel yönetime kaldığı düşünüldüğünde, % 20`lik kısmı olan 1.3 milyar dolarlık rakam bir Türk şirketi için başlangıçta çok iyi bir gelişme. Şirketimiz Tak-Tak bölgesi dışında, Çeva-Çırmıla bölgesi için de hazırlık içinde. Genel Enerji yetkililerine göre, Türkiye petrolde bölgede söz sahibi olabilir ve bu alanda geç bile kaldı. Genel Enerji olarak, 2005`te İsviçreli ADDAX Petrolium ile anlaşma imzaladık ve TTOPCO adlı ortak şirket kurduk. Bu şirketin % 55`i Genel Enerji`ye, % 45`i ise ADDAX`a ait” diyor.
Petrol kuyularına ilişkin işletme anlaşması, İkinci Körfez Savaşı`ndan önce imzalandı. Saddam Hüseyin`in döneminde yapılan anlaşmaya, Süleymaniye Bölgesel Hükümeti ile Genel Enerji imza attı. Kuyuların açılacağı petrol sahası, anlaşma uyarınca 2003 Şubat ayında Genel Enerji`ye teslim edildi. 2004`e gelindiğinde, anlaşma metni yeniden revize edildi. Tak-Tak bölgesindeki petrol rezervlerine ilişkin anlaşmalar ise Irak Anayasası`na eklenen iki maddeyle güvenceye alındı. Böylece, 1992 yılından itibaren imzalanan anlaşmalar, Anayasa maddesi ile geçerlilik kazanmış oldu. Genel Enerji, 2005 yılında Kanadalı ADDAX firmasını teknik operatör olarak seçti. Petrol sektöründe deneyimli olan ve Nijerya`da günlük 100 bin varil petrol üretimi gerçekleştiren ADDAX ve Genel Enerji, 2006`da iki boyutlu sismik çalışma gerçekleştirdi ve kuyuların yeri tespit edildi.
> PET HOLDİNG RUSYA`DAN SONRA K. IRAK` I FETHEDECEK
Rusya`da uzun yıllar, gerek müteahhitlik gerekse dış ticaret konusunda farklı alanlarda başarılı projelere imza atan ve Azerbaycan ile dünyada ilk kez petrol arama anlaşması imzalayan Pet Holding, şimdi de Azerbaycan`daki hisselerini 2001`de satarak, Kuzey Irak`ta petrol arama çalışmalarına yöneldi. Pet Holding Yönetim Kurulu Başkanı Güntekin Köksal, TİCARET`e yaptığı açıklamada, Petroil`in Kuzey Irak`ta 2003 Ocak ve 2006 Mart aylarında imzaladığı iki Üretim Paylaşım Anlaşması olduğuna dikkat çekerek şunları söylüyor: “Saddam döneminde Irak`ta uygulanan devletçilik politikası gereğince yabancı şirketlerin petrol projelerine katılmalarına müsaade edilmiyordu. Birinci Körfez Savaşı sonrasında uygulanan BM ambargosu nedeniyle de, bu ülkede yatırım yapmak mümkün değildi. Ambargoyu delmek amacıyla, Saddam yönetimi bazı yabancı petrol şirketleriyle müzakerelere girişti ve hatta Rusya, Çin ve Fransız şirketleriyle anlaşmalar imzaladı. Fakat ambargo nedeniyle, bunların hiçbiri hayata geçirilemedi. 1992 yılından sonra fiili özerkliğini kazanan Kuzey Irak`taki Kürt bölgesi ise, önceleri petrol anlaşmaları müzakere edebilecek bilgi birikimi ve alt yapıya sahip değildi. Daha sonra, uzun yıllardır yaşadıkları yabancı ülkelerden Kürt bölgesine geri dönen eğitimli insanların katkısıyla bu birikiminin oluşması ve Tak-Tak sahasının kendi imkanlarıyla üretime konulması Kürtler`i yeni anlaşmalar konusunda cesaretlendirdi. Anlaşma sahalarımızın biri Süleymaniye`nin güneyinde, diğeri ise Erbil`in kuzeybatısında. Her iki projede de, çeşitli ön çalışmalardan sonra sondaj faaliyetlerini yürütmüş bulunuyoruz. Açılan kuyularla ilgili değerlendirmeler devam ediyor.”
> RAFİNERİ YATIRIMINA GÖZ KIRPIYOR
Köksal, downstream diye nitelendirilen rafineri ve petro kimya yatırımlarının petrol arama çalışmalarından sonra söz konusu olabileceğini belirterek, “Yüksek risk içeren arama ve üretim faaliyetleri, petrolcülüğün ‘upstream’ olarak adlandırılan bölümünü oluştururken, daha az riskli rafineri ve petro kimya yatırımları ‘downstream’ olarak adlandırılmaktadır. Petroil, mevcut durumda aktivitelerini upstream alanında yoğunlaştırmakta. Ancak, projelerimiz ilerleyip koşullar gerektirdiği zaman, dikey entegrasyonun tamamlanması ve risklerin dengelenmesi açısından downstream yatırımlara yönelmemiz kaçınılmaz olacaktır” diyor.
> MİLYAR DOLARLIK YATIRIM
Pet Holding`in Irak`taki projelerinin toplam yatırım hacminin birkaç milyar dolar olacağını ifade eden Köksal, “Ancak tam rakamlar, rezerv tespit çalışmalarının tamamlanmasından sonra, saha geliştirme planlaması sırasında ortaya çıkacaktır” diyor. Öte yandan, Kuzey Irak`ta faaliyet gösteren iki Türk petrol şirketi olduğuna dikkat çeken Köksal, “Sadece Türk şirketleri arasında değil, Kuzey Irak gibi sınırlı petrol alt yapısına sahip ülkelerde proje yürüten tüm şirketler arasında rekabet yerine iş birliğinin çok daha yararlı olduğunu en iyi bilenlerdeniz” şeklinde konuşuyor.
|
